Sağ ve sol arasında oy geçişleri


Celal Bayar ile Adnan Menderes ve arkadaşlarının kurduğu Demokrat Partinin siyaset sahnesine girdiği günden beri ülke siyaseti amiyane tabirle ifade edecek olursak, sağ ve sol olarak bilinen iki siyasi zihniyet alanına bölünmüş durumdadır.

Sağ siyasi zihniyet alanını Demokrat Parti…

Sol siyasi zihniyet alanını Cumhuriyet Halk Partisi temsil etmektedir.

1950 Yılından beri yapılan 18 Milletvekili Genel Seçimlerinde bu iki siyasi zihniyet alanı arasında mutlaka oy geçişleri olmuştur.

Bu oy geçişleri kimi zaman sağdan sola kimi zaman soldan sağ olmuştur.

Anlaşılacağı gibi bu seçimde de iki siyasi cephe arasında mutlaka oy geçişi olacaktır.

Bu oy geçişi bu seçim döneminde acaba hangi cepheden hangi cepheye olacaktır, sorusunun cevabını verebilmek için geçmiş seçimlerdeki oy geçişlerine ve bunların nedenlerine bakmamız gerekir.

Bu arada söylemem gerekir ki, burada ifade edeceğim sonuca yönelik tahminler, seçimlerle ilgili anket çalışması yapan anket kuruluşlarından farklıdır.

Şöyle ki:

“Son yıllarda kamuoyu araştırma şirketlerinin, seçmenin nabzını tutarak siyasi partilere yönelişlerini belirleyebilmek amacıyla yaptıkları siyasal nitelikli anket çalışmaları oldukça yaygınlaşmıştır.

Kamuoyu araştırmaları yapan bu kuruluşları iki grup altında dikkate almamız gerekir.

İlk gruptaki bağımsız kamuoyu araştırma kuruluşları sık sık anketler yaparak, hem seçmenin nabzını tutmaya çalışırlar, hem de partilere ayaklarını denk almaları konusunda yapıcı uyarılarda bulunurlar.

İkinci gruptaki kuruluşlar ise anketlerini, hesabına çalıştıkları partilere seçmeni yönlendirmek amacıyla yaparlar.

Bu anket çalışmalarının sonucunda, ilk gruptaki bağımsız ve ciddi kuruluşlar, aylar öncesinden kazanacak ve kaybedecek siyasi partileri, seçim sonuçlarına yakın oranda belirleme başarısını gösterirler.

Geçimlerini temin edebilmek amacıyla araştırma yapan kuruluşlar ise, hem hesabına çalıştıkları partileri ve özellikle ayakları yere basmayan liderlerini hem de bu tür yönlendirmelere amade olan seçmeni aldatarak aldıkları paraları hak etseler de, sanırım olmayan itibarlarını kaybederler.” (CHP’den AKP’ye Siyasi Alan Belirlemesi/ 2003)

Şimdi gelelim sağ ve sol siyasi zihniyet alanları arasındaki oy geçişlerine…

Sağ ve sol siyasi zihniyet alanlarının taban oyları için, açık oy gizli tasnifle yapılan 1946 seçim sonuçlarına bakmamız gerekir:

Demokrat Parti %11,6

CHP %87, 3

Görüleceği gibi CHP oyları bu seçimde zirve yapmıştır.

Bu ilk seçimden sonra yapılan ilk üç seçimde (1950, 1954, 1957) roller değişmiş ve Demokrat Parti açık ara birinci parti haline gelmiştir.

Nitekim 1946’dan sonra yapılan ilk iki seçimde (1950 ve 1954) soldan sağa olan oy geçişleri sıra ile %44,18 ve %4,16 olmuştur.

Bir sonraki seçimde CHP, sağdan %3,51 oranında oy almıştır.

27 Mayıs 1960 Darbesinden sonra yapılan ilk seçimde (1961) bu kez oy geçişi soldan sağa olmuş ve solun tek partisi CHP %3,76 oranındaki oyunu sağ alana kaptırmıştır.

1965 Milletvekili Genel Seçimlerinde sağ en yüksek oy oranına (%65,19) ulaşmış; sol ise en düşük oy oranı (31,72) ile tanışmıştır.

Bu seçimlerin bir başka özelliği sol alanda bir başka partinin daha ortaya çıkmış olmasıdır ki, bu sol cephede ilktir.

Oysa sağ her seçimde birden çok parti ile seçime girmek zorunda kalmıştır.

1965 Seçimlerinde soldan sağa geçen oy oranı %5,02 olmuştur.

1969 Seçimlerinde sağ en düşük oy oranıyla tanışmış ve bu seçimlerde sağdan sola geçen oy oranı %7,68 olmuştur.

Bunun nedeni büyük bir ihtimalle soldaki partilerin sayısının ilk kez dörde çıkmış olmasıdır.

1973 Seçimlerinde sol az da olsa (%0,29) yükselmesine devam etmiş; sağ ise parçalanmışlığını sürdürmesine rağmen toplam oyunu %2,49 oranında artırmıştır.

Anlaşılacağı gibi bu seçimlerde iki cephe arasında oy geçişi olmamış ve iki cephe bağımsızlardan aldıkları oylarla oy oranlarını artırmışlardır.

1977 Seçimlerinde sol cephe, sağ cepheden %4,10 oranında oy almış ve 1950’den beri yapılan seçimlerde en yüksek oy oranına bu seçimlerde ulaşmıştır (%43,79).

1950 Seçimlerinden beri sağ cephe en düşük oy oranıyla bu seçimde tanışmıştır (%53,73).

1980 Darbesinin etkisinde yapılan 1983 Seçimlerinde sağın oyu %68,41; solun oyu ise %30,46 olmuştur.

Bu seçimlerde soldan sağa geçen oy oranı %13,33 olmuştur.

1987 Seçimlerinde sağdan sola geçen oy oranı %2,05’dir.

1991 Seçimlerinde soldan sağa geçen oy oranı %1,43 olmuştur.

1995 Seçimlerinde soldan sağa geçen oy oranı %1,87’dir.

28 Şubat Darbesinden sonra yapılan 1999 Seçimlerinde sağdan sola geçen oy oranı %5,85 olmuştur.

2002 Seçimlerinde sol tam anlamıyla dibe vurmuş; %28,96’lık oy oranıyla tanışmış ve %6,65 oranında sağa oy kaybetmiştir.

2007 Seçimleri solun 1950 Seçimlerinden bu tarafa en düşük oyla tanıştığı seçim olmuş (%21,70) ve 1950 Seçimlerinden bu tarafa en yüksek oy oranına ulaşan (%73) sağa %2,90 oranında oy kaybetmiştir.

2011 Seçimlerinde sağdan sola geçen oy oranı %4,98 olmuştur.

Bilindiği gibi 2015 yılı demokrasi tarihimizde çifte Genel Seçimin yapıldığı yıl olmuştur.

2015 Yılı Haziran Seçimlerinde sağdan sola %7,03 oranında oy kaymıştır.

2015 Kasım Seçimlerinde soldan sağa %2,11 oranında oy kayması olmuştur.

Bütün bu sonuçlardan sonra 2018 Haziran Seçimlerinde beklenenler ne olabilir?

Bu soruya cevap vermek oldukça zordur.

Çünkü hatlar biraz karışmış, siyasetin doğası gereği sağda yani Cumhur İttifakında olması gereken iki parti (İYİ Parti ve Saadet Partisi) CHP’nin başını çektiği Millet İttifakında olmayı tercih etmişlerdir.

Bu da her seçimde görülen ve neredeyse sıraya binen oy değişiminin bu kez sağdan sola olacağını göstermektedir.

Bunun iki nedeni vardır:

İlki, Saadet Partisinin oyu bu kez Sol Siyaset Çizgisinde toplanacak…

İkincisi, MHP kadrolarından bazı isimleri bünyesinde bulunduran İYİ Parti Sağ Siyaset Çizgisinden bir miktar oy alacaktır.

Bunun ne kadar olacağını kestirmek zordur.

Fakat bu oranın çok fazla olacağını sanmıyorum.

İlki, Cumhur İttifakı bana göre yüz yılın ittifakıdır ve her seçime çok sayıda partiyle giren sağ cephenin bu dağınıklığından genelde sol cephe istifade etmektedir.

Nitekim 1950 Seçimlerinden bu tarafa, sağ cephe ilk kez tek çatı altında seçime girmekte, bu da sağ seçmeni oldukça heyecanlandırmaktadır.

Dolayısıyla böyle bir çatı varken, sağ seçmen yönünü CHP’nin başat olduğu bir millet ittifakına çevirmeyecektir, kanısındayım.

İkincisi, sol cephede milleti heyecanlandıracak yeni bir söylem ve yeni bir yüz yoktur.

Üçüncüsü, muhafazakâr olarak da tanımladığımız sağ seçmen istikrara oy verme özelliğinden vazgeçmeyecektir.

Bu nedenlerle sağdan sola gidecek oy oranı çok fazla olmayacak ve Cumhur İttifakı hem Cumhurbaşkanı adayını ilk turda Cumhurbaşkanı olarak seçebilecek, hem de TBMM’de açık ara çoğunluğu sağlayacaktır.

Bunu iki hafta sonra hep birlikte göreceğiz, inşallah…

http://enpolitik.com/kose-yazisi/2270/sag-ve-sol-arasinda-oy-gecisleri.html

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar

Diğer Yazılar