“KİTSCH” DİNDARLIK, MÜZİK VE ITRÎ

Eski camilerde veya Kur’an tilâveti öğretilerek özellikle hafız yetiştiren kurumlarda, klasik Türk musikisi, makamlarıyla da öğretilirdi. 1950’lere kadar klasik Türk musikisinin önemli şahsiyetlerinin bir kısmı, dinî eğitim aldıkları esnada musiki eğitimi de almışlar, makam ve usul de öğrenmişlerdir. Mesela Hafız Post, adı üstÜnde “hafız”dır. Abdülkadir-i Merâgî, Safiyüddin-i Urmevî, Buhurî-zâde Mustafa Itrî,  Dede Efendi, Zekâî Dede, Hacı Ârif bey, Bekir Sıdkı Sezgin ve Kâni Karaca ve Amir Ateş gibi şahsiyetler, aynı zamanda, benden de Nurettin efendiden de daha sıkı Müslüman idiler. Onlar, hem dini ve Kurân-ı Kerim’i bilirlerdi, hem de makamları. Nurettin efendi gibi, makamları bilmedikleri için hamd etmezlerdi.  Ve üstelik makamların adlarını doğru bilirlerdi, Yani, “Acem-aşirân” diyebilirlerdi.

Hele Itrî…,

Yahya Kemal’in o muhteşem şiirinde (Şimdi bu Nurettin efendi şiire de karşı çıkar ha.) Tekbir’ini anlattığı o büyük bestekâr Itrî!...

Musikisinde bir taraftan din, bir taraftan hayatın aktığı  ve binlerce bestenin bestekârı Itrî…

Hani küçük büyük 300 yıldan beri, herkesin birlikte söyleyebildiği muhteşem besteler olan Tekbir ve Salât-ı Ümmiye bestekârı Itrî!...

İslam dünyasının tek ortak bestesi olan Tekbir’i besteleyen Itrî!...

Meragî’yi, Urmevî’yi bilmeyebilirsin ama Itrî’yi bilmiyorsan cehalet kat sayın büyük demektir. Böyleleri için şu güzel beyti zikretmekte fayda var:

Cehlin ol mertebesi sehl olmaz

Sa’ysiz tâ bu kadar cehl olmaz.

(Cehaletin o derecesi kolay olmaz

Bu cehalete çalışılmasan ulaşılmaz)

İlahiyatçılar kızmasın

Birkaç yıl önce, bir ilâhiyat profesörü, “Ben türküleri sevmezdim; hatta karşıydım. Kırım’da dinlediğim türkülerin, millet olarak aramızdaki bağın güçlü bir göstergesi olduğunu görünce anladım türkülerin kıymetini.”  Mealinde bir cümle kurmuştu. İlahiyatçıların ve din adamlarının hepsini aynı kefeye koymak doğru olmaz ama din adamlarının musiki muhalifi olmasını anlamak çok zor. Aldıkları dini eğitim demek ki çok zayıf. Kethudazade Arif  Efendi’nin menkabesinde 200 sene önce Fatih camiinde musiki nazariyatı dersi verildiğini söylediğini biliyoruz.

Bu nevzuhur dindarlar, maşallah atalarından daha Müslüman…  Ataları musikide, mimaride, nakışta, hüsn-i hatta, tevhidî zihniyetin estetik yansımasını görürken, Yunus Emre, bir sarı çiçekte, kuyudan su çıkaran bir dolapta vahdaniyyetin terennümünü hissederken, derinliksiz, insan psikolojisinden uzak, estetikten nasipsiz insanların anlattığı dini, insanı dinden soğutur.

“Kitsch” dindarlık

Bu zihniyeti az-çok tanıyorduk… 1970’lerde falan “Müzik haramdır” çizgisinden yeşil pop çizgisine gelenlerin bir başka versiyonu, teravih namazlarının makam üzere kıldırılmasına ve arada okunan Salat-ı Ümmiyelere karşı geliyor şimdi de… (Bunlar, 600 yıldan beri tek ortak metnimiz olan Mevlid’in okunmasına da karşılar.)

İktidar tarafından “Yeni Osmanlılık” zihniyetinin işlendiği günümüzde, bu tür  Osmanlı düşmanlarına, Ak Parti’nin arka bahçesi olduğu söylenen kurum ve kuruluşlar tarafından konferanslar verdirilmesi, dindarlığın “kitsch”leşmesine hizmet etmekten başka bir işe yaramaz.

İşte böyle Süheylâ…

Şimdi ben bu tür insanlara, Ürdün’de Petra Vadisi’nde okuduğum Tekbir’in herkesi nasıl heyecanlandırdığını nasıl anlatırım Süheylâ!...

Hele Nahcivan’da Ashab_ı Kehf makamını ziyaret ettiğimizde okuduğum Tekbir ve Selat-ı Ümmiyye’nin Azerbaycanlı kardeşlerimizin gözlerini nasıl yaşarttığını nasıl anlatırım!...

Prof. Dr. Nabi Avcı gibi bir entelektüel Kültür ve Turizm Bakanı iken, iktidar derhal  ciddi kültür politikaları üretmeli ve hayata geçirmeli; gençler, bu tür cahillerin eline bırakılmamalıdır.

http://enpolitik.com/kose-yazisi/273/kitsch-dindarlik-muzik-ve-itr.html

Sizin Yorumunuz:

*
*

Yorumlar

Gürcan Özdağ
22.06.2016 09:47
Harikasınız hocam,elinize sağlık.
Şenyurt
30.01.2017 20:43
fırat üniveritesinden öğrencinizdim hocam,80'li yıllarda.şimdi naçizâne edebiyat öğretmeniyim.hakkınızı ödemem mümkün değil.bu minval üzere ellerinizden öperim. dikkatimi çeken "kat"sayı" kelimesinin yazımı; ayrı mı yoksa bitişik mi yazılır.. Allah'a emanet olunuz.

Diğer Yazılar

Diğer Yazılar