GELENEKSEL TÜRK SANATLARI, PLASTİK SANATLAR, TASARIM, SİNEMA BİLİM/SANAT ALANI
“Sinema sanat alanı” ayrı bir disiplin olarak algılanmalıdır; ayrı bir zorunlu alan olarak seçilmeli ve bu alanın yeterliliği kendi içinde değerlendirilmelidir. “Tekstil ve Moda Tasarımı Sanat Alanı”nın bu başlığa eklenmesi önerilmektedir.
AY: Önce Sinema’nın “sanat mı/bilim mi?” olduğunda birleşmek gerek… Sinema; aynı anda plastik sanatların, ritmik sanatların, bilimin ve sanatın birleşimi olup; kompozisyon, kurgu, ses, görüntü, makyaj, kamera, dekor, oyunculuk vb. gibi özelliklerin yaratıcı bir şekilde kullanılmasıdır. Bu alanın yeterliliği kendi içinde değerlendirilmesi doğru bir istektir.
Ancak, “Tekstil ve Moda Tasarımı Sanat Alanı”nın bu başlığa eklenmesini doğru bulmuyoruz. Ve, bu isteğin gerekçesini bilmek isteriz.
a) “Özgün sanat eseri/tasarım/yorum çalışması barındıran kişisel faaliyette bulunmak” olarak güncellenmelidir.
a)maddesine “çevrimiçi sergiler hariç” ifadesinin eklenmesi önerilmektedir.”
AY: Katılıyoruz.
“b) ve e) maddesine animasyon ifadesinin eklenmesi c) maddesine görüntü/sanat yönetmenliği eklenmesi. d) ve e) maddesine dijital platform yayını ifadesinin eklenmesi.”
“Sergi” ifadesinin tanımlar kısmında alanlara yönelik detaylı açıklanması.
AY: Katılıyoruz. İşte bu meslekleri GSF Müzik Bölümleri üzerine almalıdır.
h) Reklam/Tanıtım Filmi/Müzik Klibi/Animasyon filmi ekibinde yer almak ve yayınlanmış olması.
g) maddesine "sanatsal uygulama /tasarımı olmak" eklemesi önerilmektedir.
Adayın eser dosyası göndermesi önerilmektedir.”
AY: Katılıyoruz.
MÜZİK BİLİM/SANAT ALANI
“Güzel Sanatlar Temel Alanına “Çalgı Yapımı ve Onarımı” Sanat/Bilim alanı mutlaka eklenmelidir. Şu an 4 Üniversitede “Çalgı Yapımı ve Onarımı” bölümü mevcut bazılarına Yüksek Lisans programı mevcut. Ancak buradaki öğretim elemanlarının doçentlik başvurusu yapabileceği bir sanat alanı bulunmamaktadır.”
AY: Katılıyoruz. Bu alan için çok geç kalınmıştır.
“Ülkemizde dört üniversitemizde lisans düzeyinde “Caz Anasanat Dalı” öğrenci alımı yapılmaktadır. Bu kadar yaygınlaşmış olan bir alana ait sanat dalının doçentlik alanı olarak sunulması önerilmektedir.”
AY: Katılıyoruz. Bu alan için çok geç kalınmıştır.
“Ülkemizde iki üniversitemizde “koro” anasanat dalına öğrenci alımı yapılmaktadır. Bu kadar yaygınlaşmış olan bir alana ait sanat dalının doçentlik alanı olarak sunulması önerilmektedir.”
AY: Katılıyoruz. Bu alan için çok geç kalınmıştır.
Klasik Batı Müziği/Kompozisyon
a-) Özgün Eser
Solo çalgı, oda müziği, ensemble müziği, orkestra müziği, sahne müziği (opera, bale, modern dans, tiyatro, müzikli oyun), insan sesi (solo, koro, oda müziği, orkestra vb.), elektronik müzik (sabit medya, canlı elektronikler, karışık medya, multimedya, generatif ortam, ses yerleştirmesi, ses heykeli, vb.) kategorilerinin en az üçünde ulusal ve uluslararası alanda tanınmış icracı ve topluluklar tarafından festival, bienal, sempozyum vb. gibi etkinliklerde seslendirilmiş ve kaydedilmiş, içinde bulunulan çağın estetik değerlerinin bilinciyle yazılmış, uluslararası nitelikte eserlerin partisyonunu ve ses kaydını, (elektronik müzik ise sadece ses kaydını) ve etkinliklerle ilgili program kitapçığı, broşür, afiş vb. sunmak.
- Yukarıda açıklanan türlerin en az 3’ünde çeşitlendirilmiş en az 60 dakikalık ve en az 6 farklı eser sunmak.
Klasik Batı Müziği/Yorumculuk
“Akademik/Öğrenci orkestraları eşliğinde yapılan icralar kabul edilmelidir.”
AY: Kesinlikle katılıyoruz…
Türk Sanat Müziği/Türk Halk Müziği Kompozisyon (Bestecilik)
TSM/THM kompozisyon alanında bestecilik başlığında etüt, egzersiz üretmek ve kitaplaştırma tablodan çıkarılmalıdır.
Tanımlar kısmında yorumculuk ile ilgili detaylı açıklama eklenmelidir. Adayın yayınlarının çalgı veya ses icrası alanında biçimlendirmesi gerekmektedir.
Orkestra Şefliği
“Akademik/Öğrenci orkestraları eşliğinde yapılan icralar kabul edilmelidir.”
AY: Kesinlikle katılıyoruz…
Müzik Teknolojileri
“a” maddesindeki 45 dk sürenin 30 dk indirilmesi.
“b” maddesinde verilen ibarelerin ilkini özgün bir üretim süreci şeklinde mi yorumlamalıyız ve bu kendi yaptığımız bir single aranje olabilir mi tam olarak ne kastedilmiştir? Donanım ve çalgı tasarlamak ibarelerinin de daha ayrıntılı ve net açıklamaları yazılabilirse daha anlaşılır olacaktır.”
AY: Katılıyoruz…
Müzik Teorileri/Müzikoloji (Müzik Bilimi)
“-Müzik teorisi ve Müzik Bilim alanlarının ayrı değerlendirilmesi önerilmektedir
-İki alan birleştirilerek yazılmış ve alana ait bir zorunluluk gösterilmemiştir. En fazla 10 puan şeklinde bir gösterge ya tamamen kalkmalı ya da anlamlı şekilde düzenlenmelidir.”
AY: “Müzik teorisi ve Müzik Bilim” birlikte; Bölüm ya da ABD olarak kullanılmamalıdır. Teori; öngörüde bulunan ve öngörüleri kısmen veya tamamen kanıtlanmış, daha derin ve kapsamlı açıklamalar olup, bilimin son noktasıdır. Bilim insanlarına göre müziğin icadı M.Ö. 82 bin ila 43 bin yıllar arasında oldu. Çok Sesli Müzik ise 540-604 yılları arasında yaşayan Papa Gregor'un kilisede söylenen Gregor ezgileri ile başladığını kaynaklardan biliyoruz. THM 1900’lü yıllarda, TSM ise 10. yy da ortaya çıkmış ve gelişmiştir. Çok Sesli Müzik, THM ve TSM’nin kendine özgü teorileri vardır. Bu nedenle “Müzik Teorisi Bölümü”, “Müzik Teorisi ABD” doğru tanımlardır.
SAHNE SANATLARI – BİLİM/SANAT ALANI
Tiyatro Kuramı/Oyun Kuramı
“-Oyun/film/sahne gösterisi çalışmasında, araştırma/yorum/eleştiri/yazınsal danışmanlık alanında görev almak (10 puan)
-b) Oyun/film/gösteri çalışmasında yönetmen, dramaturg ya da yazar olarak görev almak. (20 puan) Eklenmesi
-(a) maddesinden en fazla 10 puan -b) maddesinden en fazla 60 puan alınabilir.)
-a ve b bendinden en az 30 puan almış olmak
-En fazla 10 puan şeklinde bir gösterge ya tamamen kalkmalı ya da anlamlı şekilde düzenlenmelidir.
-Oyun başlığının kaldırılması önerilmektedir.
-Başlığın Tiyatro Tarihi/Kuramı olması öneriliyor.”
AY: Oyun başlığı eğer işlevsiz ise kaldırılmalıdır. “Ancak Tiyatro Tarihi/ Kuramı” olmaz. Kuram, TDK’ya göre, teorinin/nazariyatın karşılığıdır. “Tiyatro Tarihi” başlı başına bir alandır.
Oyunculuk/Reji
-a) ve b) bendinde yer alan ödenekli/ulusal tiyatro ifadelerinin genişletilmesi önerilmektedir.
-Ödenekli /Ulusal tiyatroda/Ders dışı kapsamda olmak koşuluyla profesyonel alanda eğitim veren programların bulunduğu kurumlarda yapılan çalışmalarda rol/reji olmak.
-a) ve b) bentlerinden toplamda en az 90 puan almak
-a) bendi 15 olmalı
-c) bendindeki ifade; Atölye çalışması yapmak yerine “Atölye yürütücülüğü yapmak/liderliği yapmak ya da yönetmek” olarak değiştirilmelidir.
-Oyunculuk ve Reji başlıklarının ayrılması önerilmektedir.
AY: Katılıyoruz…
Sahne Tasarımı
“a) Sahneye konulan oyun, gösteri, film, ya da TV programında en az 2 tasarım ya da 4 uygulama (sanat yönetmenliği, makyaj, maske, kukla, aksesuar, ışık/efekt, kostüm veya dekor uygulamalarından biri) çalışması yapmış olmak. Bu maddede toplam puana ulaşmak için yukarıdaki çalışmalardan herhangi biri ya da birkaçı gerçekleştirilebilir. Her bir etkinlik için: kurumsal sahada
Tasarım: 20 puan
Uygulama: 10 puan
(Sunulan eserin raporlanarak dosyaya eklenmesi)
b) Özgün sanat eserleri, tasarımlar, workshop yürütücülüğü ya da yorum çalışmalarıyla karma-ortak etkinliklere (sergi, bienal, gösteri, dinleti, film, festival, gösterim, ulusal ve uluslararası alanda yarışmalar) katılmak. (Bu madde içinde ulusal etkinlikler 5, uluslararası etkinlikler 10 puan ile değerlendirilecektir) Bu maddede toplam puana ulaşmak için yukarıdaki çalışmalardan herhangi biri ya da birkaçı gerçekleştirilebilir.
c) maddesinin rejisörlük yani Türkçe karşılığı ile yönetmenlik sahne tasarımının zorunlu görev tanımı içinde olmadığından bu maddenin kaldırılması gerekmektedir.”
AY: Ulusal ve uluslararası etkinlikte farklı puanlamanın bu alanda doğru olmadığını düşünüyoruz. Uygulamalı alanlar “kitap/eser/makale vb.” değerlendirilmemelidir. Örnek olarak DOB bünyesinde sahnede Antalya’da görev alan akademisyen 5 puan alacak, yine DOB ile ve aynı repertuvar ile Münih’de sahne alacak ama puanı 10 olacak! Bu doğru değil…Uygulamalı alanlarda bu ayrımın kaldırılmasında ve eşitlenmesinde (10 puan) yarar vardır
Opera Şarkıcılığı ve Rejisörlüğü
“a) Maddesinin (…) opera eserinde solist icracı veya orkestra eşliğinde seslendirmek şeklinde düzeltilmesi
(Opera şarkıcılığının video kaydı ile belgesi/opera aryalarından oluşan, orkestra veya piyano eşlikli en az dört değişik konserden alınmış toplamda en az iki buçuk saatlik video kaydı, adayın doçentlik başvuru dosyasında bulunmalıdır.)
Bu kriter anlaşılır değil. İki buçuk saatlik kaydı yapıp sadece 25 puan alacak ise ve rejisörlük yapmıyorsa adayın beş saatlik video kaydı sunması gerekecektir.”
AY: Doğru. Bu madde yeniden düzenlenmelidir.
TARTIŞMA VE ÖNERİLER
Times Higher Education (THE) Dünya Üniversite Sıralaması, araştırma odaklı üniversiteleri tüm temel misyonları (eğitim, araştırma, bilgi aktarımı ve uluslararası görünüm) açısından değerlendiren küresel bir performans göstergesidir.
Öğrenciler, akademisyenler, üniversite yönetimleri, iş dünyası ve hükümetler tarafından itibar edilen en kapsamlı analizlerden biridir.
Performans göstergeleri eğitim (eğitim ve öğrenme ortamı), araştırma (hacim, gelir ve itibar), atıflar (araştırma etkisi), uluslararası görünüm (personel, öğrenciler ve araştırma düzeyi) ve sanayi geliri (bilgi transferi) olmak üzere beş farklı alanda gruplandırılmıştır.
Bununla birlikte ülkemizde sanat eğitiminde performans göstergeleri konusu henüz olgunlaşmamış ve yeterince çalışılmamıştır.
https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2025/subject-ranking/arts and-humanities
AY: Ülkemizde müzik ve güzel sanatlar eğitimi kurumlarının performans ve başarı kriterleri hala hazırlanamamıştır. Bu çok büyük bir eksikliktir.
3. Sanat eğitiminde yaş sınırı hangi alanlarda olmalı, tartışılmalıdır.
AY: Yaş sınırı; koro, çalgı, bale, halk oyunları vb. olmalıdır.
4. Ülke geneli lisansüstü eğitim (yüksek lisans, doktora ve sanatta yeterlik) kontenjanları üzerine veri çalışması yapılmalıdır.
AY: Katılıyoruz. Konservatuvar ve Lisansüstü açmak için gerekli 3 Öğr.Üy. arasında ud/gitar/bağlama vb. çalan bir Veteriner/Mimar vb. olmamalıdır.
“5. Ülkemizdeki akademisyen demografik bilgilerinin (cinsiyet, kadro vb.) OECD ülkeleri ile karşılaştırılması yapılmalıdır.
6. Sanat eğitiminde akademisyen başına düşen öğrenci sayıları üzerine çalışmalar yapılmalıdır.
7. Sanat eğitiminde bilimsel ve sanatsal yayınlar, üretimler her yıl düzenli olarak bir veri havuzunda toplanmalıdır.
8. Sanat eğitiminde öğrenci sayılarındaki durum, öğretim elemanı kadrolarındaki ihtiyaçlar, akademik performans göstergeleri her yıl sonu ciddiyetle ele alınmalı ve raporlar ilgili kişi, kurum ve kuruluşlar ile paylaşılmalıdır.”
AY: Katılıyoruz.
“9. Sanat eğitimi veren dekanlık ve müdürlüklerimiz hangi alanlarda uzmanlaşacak misyon üstlenecektir? Uzmanlaşma alanlarımız neler olmalıdır? Tartışılmalıdır.”
AY: Uzmanlaşmadan kasıt zannediyoruz “Butik Konservatuvar”, “Butik GSF” dir. Her Konservatuvarda, her bölüm açılmamalıdır. Yöresine, kadrosuna ve araç-gereç durumuna göre Bölümler açılmalıdır.
a) Bölgesel Kalkınma Odaklı İhtisaslaşma Programı
b) Bilimsel Ar-Ge’ye Odaklanan Araştırma Odaklı Misyon Farklılaşması Programı
c) Kapasite ve Yetkinliği Merkeze Alan ve Belirli Temalara Odaklanan Öncelikli Bilim Alanlarında Uzmanlaşma Programı
10. “Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi, kendi dinamikleri doğrultusunda “Bölgesel Kalkınma Odaklı İhtisaslaşma Programı”nı kendisine misyon belirleyebilir. Müzik alanında yaz ve kış okullarını, farklı öğrenenler, alanlarında uzmanlaşabilir.”
AY: Sanat kurumları, sadece kendisine gelen öğrenciye değil çevreye de hizmet sunmalıdır. Eğitim dönemi bitince kapısını kapatan sanat kurumu yaşayamaz.
11. Uluslararası Araştırmacı Destekleme Programında sanat eğitimi akademisyenlerinin yararlanma oranı üzerine çalışılmalıdır.
Doktora Sonrası Araştırma Programı (DOSAP) benzeri bir program;
Sanatta Yeterlik Sonrası Araştırma Programı (SASAP) geliştirilmelidir.
12. YÖK Destek Bursu Lisans programlarına ilk 3 sırada yerleşen öğrencilere verilmektedir. Sanat eğitiminde yararlanan öğrenci sayısı kaçtır? İncelenmelidir.
13. YÖK Bursu, protokolle veya mutabakatla gelen uluslararası öğrencilere verilmektedir. Sanat eğitiminde yararlanan uluslararası öğrenci sayısı kaçtır? İncelenmelidir.
14. Hükümet Bursları Yükseköğretim Kurulunun Mutabakat imzaladığı hükümetlerden gelen öğrencilere verilmektedir. Sanat eğitiminde yararlanan uluslararası öğrenci sayısı kaçtır? İncelenmelidir.
15. Türkiye Bursları, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı tarafından uluslararası öğrencilere verilmektedir. Sanat eğitiminde yararlanan uluslararası öğrenci sayısı kaçtır? İncelenmelidir.
16. 100/2000 YÖK Doktora Bursu benzeri bir burs Sanatta Yeterlik öğrencilerine de verilebilir.
17. Sanat eğitiminde engelli bireylerin eşit katılımlarını sağlayıcı çalışmaların durumu nedir? Hangi problemlerle karşılaşılmaktadır? Neler yapılabilir? Tartışılmalıdır.
AY: Yukarda ki maddelere katılıyoruz.
18. “Sanat Eğitiminde Lisansüstü Eğitimin İyileştirilmesi Çalıştayı” yapılmalı, sonuç raporu ilgili, kişi kurum ve kuruluşlar ile paylaşılmalıdır.
Ama önce “Sanat Eğitiminde Lisans Eğitimin İyileştirilmesi Çalıştayı” yapıldıktan ve uygulamaya girdikten sonra…
AY: Sanat kurumları arasında lisansüstü yapılan tezlerin paylaşımı yapılmamaktadır. Dolayısı ile aynı başlıklarda ve içerikte (intihal) tezlerin yapılmasının önü açılmıştır. Buna engel olunmalıdır.
19. “Sanat Eğitiminde Dergicilik: Sorunlar ve Çözüm Önerileri Çalıştayı” yapılmalı, sonuç raporu ilgili, kişi kurum ve kuruluşlar ile paylaşılmalıdır.
AY: Benim de 1982’li yıllarda başladığım ama kapatmak zorunda kaldığım bir alandır dergicilik. Hala düzenli bir dergimiz yok. Çünkü, akademisyenler -ünvan odaklı çalıştıkları için- dergi vb. işleri gereksiz görmekte, almamakta, okumamaktadırlar. Oysa dergicilik paylaşım, sosyalleşme, haberleşme, bilgiyi yayma vb. için şarttır.
20. “Sanat Eğitiminde Uluslararasılaşma Çalıştayı” yapılmalı, sonuç raporu ilgili, kişi kurum ve kuruluşlar ile paylaşılmalıdır.
21. “Sanat Eğitiminde İstihdam: Sorunlar ve Çözüm Önerileri Çalıştayı” yapılmalı, Kültür Bakanlığı yetkilileri başta olmak üzere ilgili kişi kurum ve kuruluşların katılımı sağlanmalı, sonuç raporu ilgili, kişi kurum ve kuruluşlar ile paylaşılmalıdır. Günümüz dünyası sanat eğitimi mezunlarından hangi bilgi ve becerileri beklemekte çalıştayın ana konularından biri olmalıdır.”
AY: İnşallah diyelim…
22. Üniversitelerin sadece Ar-Ge değil Ür-Ge ekosistemlerinin de YÖK nezdinde dikkate alınmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır.
23. Sanat eğitiminde dijital dönüşümün özel yetenek sınavlarıyla başlaması, model geliştirilmesi (başvuru, kayıt, puanlama vb.) konularına üzerine fikir paylaşımları yapılmalıdır.
24. “Sanat Eğitiminde Liderlik-Yöneticilik Çalıştayı” yapılmalı, tecrübe paylaşımları yanında liderliğe yönelik eğitim süreci hayata geçirilmelidir. Bu çalıştay; alan dışı yöneticilerin alanı daha yakından tanıması, alandan yöneticilerin ise yöneticiliğe yönelik bilgi ve becerilerinin artmasına katkı sağlayacaktır. Nitelik eğitimi süreci, bilimsel ve sanatsal etkinlikler, topluma katkı sağlayıcı çalışmalar, liderlik, sosyal etki gibi konularda edinilecek bilgi ve becerilerin kurum kültürü için önemli olduğu düşünülmektedir.
AY: Katılıyoruz…
25. “Sanat Eğitiminde Yayın Teşvik Ödülleri” her yıl verilebilir. Konsey tarafından bir yönergenin hazırlanması, üst seçici kurulun belirlenmesi, kategorilerin belirlenmesi, her kasım ayı Konsey genel kurulunda sonuçların açıklanması gibi bir süreç hayata geçirilebilir.”23ÜNİVERSİTELERARASI KURUL SANAT DALLARI EĞİTİM KONSEYİ
26. “Sanat Eğitiminde Akademik Performans Ödülleri” her yıl verilebilir. Konsey tarafından bir yönergenin hazırlanması, üst seçici kurulun belirlenmesi, kategorilerin belirlenmesi, her kasım ayı Konsey genel kurulunda sonuçların açıklanması gibi bir süreç hayata geçirilebilir.”
AY: Hayata geçirilmesi gereken konulardır. Ciddi bir kurul ile siyaset üstü çalışarak değerlendirilecek çalışmalar alana ilgiyi çekecek, müzik akademisyenlerini çalışmaya sevk edecektir.
27. “Yapay Zeka Destekli Özetleme Araçları ve Sanat Eğitiminde Kullanılabilirliği konularında eğitimler verilebilir.”
ChatGPT, Claude, QuillBot, Semantris, Scribbr Paraphrasing Tool, Explain Like I’m Five, Sciline, The Conservation, Altmetric…
28. “Girişimcilik ve Sanat Eğitimi Çalıştayı” yapılmalı özellikle Ashoka-Sosyal Girişimcileri Destekleme Gücü küresel Ağı ve Sanat konusuna odaklanılmalıdır.
*Kaynak: YÖK (2025). “2030’a Doğru Türk Yükseköğretiminin Yol Haritası”
Devam edecek…
