Verginin ne olduğunu, nereye harcandığını ve neden toplandığını bilmek, ödeme yükümlülüğünün önemli bir ahlaki değer olduğunu anlamak, vergi yükümlülüklerinin zamanında yerine getirmenin uyum kapsamında olduğunu kavramak vergi bilincinin oluşmasında son derece önemlidir.
Devlet gelirleri ve işletmenin sürekliliği, sağlıklı ekonomi için verginin önemini kamuoyuna anlatma sorumluluğunu taşıyan serbest muhasebeci mali müşavirlerin digital dönüşüme uyum süreçlerinde yaşadıkları sorunlar, ağır iş yükleri ve mevzuat değişikliklerinin açtığı sorunları yıllardır kamu oyunun hatta yer yer TBMM gündemine gelmektedir.
Vergi ve muhasebe haftasında meslek mensuplarının sorunlarının bir an evvel çözüme kavuşması, haklı taleplerinin karşılanması meslek mensuplarının mesleğe olan ilgilerini hep dinamik tutacaktır.
Bu haftanın önemine uygun birkaç hususu anlatmak istiyorum.
Yaşanan ekonomik sıkıntıların istemeden sürüklediği düşünce ve davranışlar veya bu durumun kullanılması, bilerek yada bilmeyerek vergi kaçakçılığına sebebiyet verilmesi gibi durumlar maddi hasar açtığı gibi telafisi güç manevi hasarlarda açabilir.
Bu hususlarda tanık olduğunuz veya duyduğunuz bir çok örnek vardır.
Mesala, bir şirket faaliyeti içerisine giren belgelendirmediği gelirlerini şirket banka hesabı yerine, çalışanın banka hesabına tahsil ediyor olabiliyor. Böyle durumda, çalışan ile şirket yetkilisi arasında yaşanan bir olumsuzluk ile çalışan soluğu tazminat haklarını almak için iş mahkemesinde alıyor. İşveren ise, çalışanı, şirketimin faaliyeti kapsamındaki müşterilerin tahsilatlarını çalışan kendi hesabına almış şirket hesabına veya bana ödemedi diye suç duyurusunda bulunabiliyor.
Bir taraftan çalışanın işverene karşı açtığı dava iş mahkemesinde devam ederken diğer taraftan işverenin çalışan aleyhine açtığı soruşturma dosyası süreçleri başlamış olabiliyor.
İşverenin çalışan aleyhine başlattığı soruşturmada savcılık aşamasında işverenin iddialarının varlığının bulunup bulunmadığı için teknik bilirkişiler marifeti ile rapor tanzimi savcılıkça istenebiliyor. Bu durumda, şikayetçinin iddia unsurlarına göre değişiklik gösterse de vergi mükellefi olan tarafın yasal ticari defterleri belgeleri incelenebiliyor. İnceleme için savcılık kolluk kuweti kanalı ile veya savcılık kalemine teslimi için şirketin yasal ticari defterlerinin getirilmesini talep edebiliyor. Bu durumda işverenlere tavsiyem teslim ettiğiniz tüm defter ve belgelerinizin ilk sayfasından son sayfasına kadar muhakkak bir yedeğini kendi muhafazanıza almanızdır. Ticari defterlerin muhafazasının zaman aşımı süresi bitinceye kadar saklama sorumluluğu şirket yetkilisindedir. Aksi durumda maddi ve manevi hasar yaşayabilirsiniz.
Şirketin ticari defterleri ve banka işlem hareketleri belgesi, şirket yetkilisinin banka işlem hareketleri belgesi, çalışanın banka işlem hareketleri belgesi incelenebilir.
Şirket tarafından gerçekleştirilen hizmet yada mal satım bedeli müşteri tarafından şirket çalışanı banka hesabına ödemiş olabiliyor.
Müşteri şirketten aldığı hizmetin/mal bedelinin ödemesini şirkete ait banka hesabı dışında başka bir hesaba göndermemelidir.
Başka birinin banka hesabına gönderildiği durumda, gönderim açıklaması net belirtilmiş ise, müşteri şirkete olan borcunu ödemiş kabul edilir, Ancak, şirket tarafından yine de müşteri aleyhine icra takibi başlatılabilir, müşteri ödediğini ispat etmek zorunda kalabilir veya şirket tarafından çalışan aleyhine icra takibi başlatılabilir.
Şirket çalışanının banka hesabına gelen paraların çalışan tarafından şirketin banka hesabına gönderilmesi ve/veya şirket kasasına belge karşılığı konması gerekir.
Şirket çalışanının, banka hesabına şirketin müşterilerince gönderilmiş paraların çalışan tarafından şirket banka hesabına gönderilmediği, şirket kasasına konmadığı durumunu şirketin ticari defter kayıtları doğruladığı durumla da şirketin haklılığı ortaya çıkmış olur.
Şirket çalışanın banka hesabına şirket müşterilerince gönderilmiş paraların şirket banka hesabına veya şirket kasasına konmadığı veya kasaya konduğunun iddia edildiği belgesinin bulunmadığı veya gerçekten şirket kasasına veya bankasına gönderilmediği durumda, şirketin ticari defter kayıtlarında şirket müşterilerinden belgeye dayalı olan/olmayan tutarların şirketin kasa hesabına tahsil edildiği veya şirket ortağı tarafından tahsil edildiğine ilişkin bir kaydın varlığı durumunda şirket çalışanının hesabına gelen paraların şirketin uhdesine ve/veya ortak uhdesine alındığı kabul edilebilir. Ancak, bu şekildeki ticari defter kaydının fiktif kayıt olduğu da kabul edilebilir.
Günümüz teknolojisi ile artık bir çok kurum kuruluş her türlü bilginize erişebildiğini de atlamayarak, belgesiz gelirleriniz de olsa kayıt içine ilgili hesaplara dahil etmeniz faydanıza olacaktır.
Tarafların olası haklılık gerekçeleri için iddia edecekleri unsurlar/belgeleri tüm değerlendirmeler adli merci tarafından verilen kararla sabittir, Ancak, özetle anlattığım hususlara dikkat etmeniz haklılığınızın ispatında önemli olacaktır.
Ayrıca, Vergi Dairesi Denetim Müdürlüğü’nün şirketin kendi hesabı dışında başka kişilerin hesabını kullanarak gelirlerini gizleme yoluna gitmesinden haberdar olduğunda dosyanızda kayıtdışı gelirlerin bulunup bulunmadığı ve ne tutarda bulunduğuna ilişkin matrah tespitine gidecek, vergi tutarı, vergi ziyai ve ceza tutarlarının tespiti için inceleme yapacaktır. Bu durumda da maddi manevi hasarla karşılaşmamanız için mükellefiyetliğiniz kapsamındaki hizmet veya mal teslimini tamamladığınız gelirlerinizi belgelendiriniz/beyan ediniz, hizmet veya mal teslim süresi devam ederken sağladığınız gelirlerinizi de avans hesaplarda takip ediniz.
Raziye GÖK AKTAŞ