YÖNETİCİ (KAYYUM) Allah’ın güzel isimlerinden biridir; varlığı sevk ve idare eden demektir.
Allah ŞUURSUZ VARLIKLARI koyduğu yasalarla yönetir. Şuursuz varlıklar bu yasalara otomatik olarak mecburen uyarlar.
Şuurlu varlık olan İNSANI ise, iradesi üzerinden idare etmeyi murat etmiştir. Bunun için insana akıl, irade, vicdan ve bilinç vermiştir.
Kılavuz olarak da vahiy ve peygamberler göndermiştir.
İnsan, bu kılavuzlara uymaya mecbur değildir, mesuldür. İster uyar istemez uymaz; ancak uymamasının bedeli vardır:
YÖNETİCİ (KAYYUM) OLAN ALLAH
Allah KAYYUM’luğunu Sünnetullaha uygun olarak yapar. Sünnetullah, ilahi gelenektir ve Allah’ın varlıklar için koyduğu yasalardır.
YÖNETİCİ İNSAN
Peki? Yönetici insan KAYYUM’luğunu nasıl yapar? Sahip olduğu akıl ve iradeyi kullanarak elbet. Ancak, tercihlerinden dolayı sorumlu olduğunun bilincinde olacaktır.
YÖNETİCİ (KAYYUM) OLAN ALLAH’IN YANSIMALARI
Allah bütün varlığa Güzel İsimleriyle (Esmai Hüsna) yansır.
KAYYUM olan Allah’ın Kur’an’daki her sureye yönelik bir yansıması vardır:
ALAK suresinin ilk 5 ayeti ilk inen ayetlerdir. “Ikra: oku!” Parçaları birleştir, üret, aklını ve bilgini yönet. Oku, yaz ve öğren.
İlk inen ikinci sure olan MÜZZEMMİL suresinin ilk pasajında, Kayyum olan Allah, gece kıyamını öğütlemekte ve “uykunu yönet” demektedir. Müzzemmil ilk 11 ayetteki 9 öğüt, muhatabın yönetme kapasitesini artırma amaçlıdır: Duygunu ve ahlakını yönet: Kalk, oku, zikret, ada, vekil et, sabret, hicret et, bana bırak, mühlet ver.
Üçüncü sırada inen MÜDDESSİR suresindeki ilk 7 ayette 7 öğüt yer alır: Kalk, uyar, yücelt, temiz tut, pisliklerden uzak dur, iyiliği kazanç kapısı yapma, rabbin hatırına sabret.
Müddessir, MİSYON VE VİZYON yönetimidir. Rabbimiz bize “hayatını yönet” demektedir.
FATİHA suresi: Rab-insan ilişkisini yönetmeyi öğretir. Kulun Allah’tan isteyeceklerinin en başına neyi koymasını öğretir: “Allah’tan ilk talebin HİDAYET olması” gerektiğini öğütler.
VAHİY, insanın en güzel yönetim danışmanıdır. KAYYUM olan Allah’ın yönetimine girmeyen şeytanın yönetimine girer.
YÖNETİCİ olması gereken insan, önüne hakikat olan kitabı koyacak ve ondan bir daha ayrılmayacaktır.
KAYYUM İSMİNİN İLAHİ ÖĞÜT VE YASAKLARDAKİ YANSIMASI
Yönetici (Kayyum) olan Allah’ın bu yansıması sayesinde insan, duygularını, organlarını, arzularını, zaaflarını, servetini, zamanını, gücünü, özetle hayatını yönetmeyi öğrenir.
NAMAZ, zamanın yönetilmesidir. Gece namazı, uykunun yönetilmesi, ORUÇ güdülerin ve şehvetin yönetilmesi, ZEKÂT VE İNFAK servetin yönetilmesi, HAC ümmetin yönetilmesini öğretir.
KAYYUM olan Allah, koyduğu haram ve yasaklarla, söylediği öğütlerle insana DUYGULARINI VE AYARTICI BENLİĞİNİ yönetmeyi öğretir.
HİTABET SANATI dili ve düşünceyi yönetmeyi öğretirken, KUR’AN kulağı ve beyni yönetmeyi öğretir: “Onlar ki sözün tamamını dinlerler ve en güzeline uyarlar (Zümer 39:18).”
AKIL organların, İRADE güdülerin, VİCDAN duyguların KAYYUM’udur. Kayyum olan Allah bütün halleriyle akletmeyi öğretir.
“Yönetimi en zor olan organ hangisidir?” Diye sorulsa, cevap: “KALP” olacaktır. Kalp duyguların merkezidir. Duygular, yönetimi en zor olan tarafımızdır. Sevgili nebimiz bunun için Allah’a dua etmiştir: “Ya Rab! Beni benimle baş başa bırakma”
YÖNETİCİ (KAYYUM) İSMİNİN PEYGAMBER KISSALARINDAKİ YANSIMASI
ÂDEM İBLİS MESELLERİ iradeyi güçlendirmeyi ve günahı yönetmeyi öğretir: Âdem tövbe etti insan oldu, iblis ısrar etti şeytan oldu.
NUH KISSASI güven duygusunu yönetmeyi öğretir: “Sen karada gemini yap, suların Rabbi denizi ayağına getirir”
İBRAHİM KISSASI imtihanı yönetmeyi öğretir: Her bir şeyiyle imtihan olunandır o: Baba, evlat, eş, diğer eş, ateş, hicret, Kâbe’nin inşası vb.
YUSUF KISSASI mağduriyeti yönetmeyi öğretir: “Züleyha sarayında esir iken, Yusuf’un zindanda hür olduğunu öğretir”
DAVUD VE SÜLEYMAN kıssası, güç ve iktidarı yönetmeyi öğretir.
EYÜP KISSASI, acıyı ve hastalığı yönetmeyi yönetir. Hastalık yönetilmesi gereken bir musibettir. Eğer musibet yönetilirse bir fırsata dönüşür.
İyi yönetilirse, acılarımız bile hocalarımız olur.
Ve daha birçok yönetim örneği bulabilirsiniz hayatınızda. Boş vermeyin ve onları mutlaka yönetin.
Allah’ın KAYYUM (Yönetici) ismi sizlere yansısın da yansısın.
Ankara, 08 Mart 2026
Prof. Dr. Orhan Arslan